iyot eksikliğinde görülen belirtiler ve hastalıklar

HAMİLELİKTE İYOT EKSİKLİĞİ
GEBELİKTE İYOT EKSİKLİĞİ

İyot (iodin, iodine) vücutta birinci görevi tiroid hormonları yapımında görev almak olan önemli bir elementtir. İyot alımı yetersiz olduğunda tiroid hormonlarının yapımı bozulur ve guatr denilen hastalık meydana gelir. Guatr boynun ön tarafında bulunan troid bezinin fazla büyümesidir. Dünya nüfusunun yaklaşık %40’ı iyot eksikliği riski altındadır (kaynak).
Hamilelik anabolik bir durum olduğu için hamilelikte tiroid hormonları yapımı artar ve dolaylı olarak iyot ihtiyacı artar.

Hangi yiyeceklerde iyot bol bulunur?
– Peynir
– Yoğurt
– İnek sütü
– Dondurma
– Yumurta
– Balık (Tuzlu su balıkları)
– Kabuklu deniz hayvanları
– İyotlu sofra tuzu

İyot toprakta ve deniz suyunda bol miktarda bulunur. Besinlerin yetiştiği bölgedeki toprağın içerdiği iyod miktarına bağlı olarak aynı besin farklı yerlerde yetişmesinden dolayı çok faklı miktarda iyot içerebilir. Bu nedenle her besinin ne kadar iyod içerdiğini belirlemek ve satılan ürün paketlerine bunu yazmak her zaman kolay değildir.

İyot eksikliği tanısı:
İyot eksikliği tanısı genellikle kişiye özel değil belli toplumlar için konular bir tanıdır. Ülkemizde ve dünyada belli bölgelerde iyot eksikliği yaygındır. İyot eksikliği bu şekilde belli bölgelere özel olabilen bir durumdur çünkü o bölgenin besinleri buna neden olmaktadır. İyot vücuttan idrarla atılan bir element olduğu için iyot eksikliği teşhisi idrarla atılan iyot miktarına bakılarak konulur.

İyot eksikliğinde görülen belirtiler ve hastalıklar:
– Guatr: İyot eksikliğinde tiroid bezi yeteri miktarda iyot tutabilmek için normalden fazla büyümek zorunda kalır ve boyun ön tarafında şişlikle karakterize guatr hastalığı meydana gelir.
– Hipotiroidizm: Hipotiroidizm tiroid hormonlarının yeterince üretilememesidir ve dünyada en sık nedeni iyot eksikliğidir.
Guatr ve hipotiroidizm hem kadınlarda hem erkeklerde görülebilen hastalıklar olmasına rağmen iyot eksikliğinin gebelikte görülmesi durumunda gebeliğe ve doğacak olan bebeğe spesifik yan etkileri olabilir.

İyot eksikliğine bağlı konjenital hipotiroidizm dünyada önlenebilir zeka geriliğinin en sık nedenidir.

Anemide başlıca şikayetler

GEBELİKTE (HAMİLELİKTE) KANSIZLIK – ANEMİ
Gebelikte anemi:
Gebelikte 1. ve 3. trimesterde hemoglobin 11 gr/dl’den düşükse veya 2. trimesterde hemoglobin 10.5 gr/dl’den düşükse anemi kabul edilir. Dünya nüfusunun yaklaşık %30’unun, dünyadaki gebe kadınların %50’sinden fazlasının, dünyadaki tüm kadınların 1/3’ünden fazlasının anemik olduğu tahmin edilmektedir. Gebelikte günde 6-7 mg demir ihtiyacı vardır.

Anemide başlıca şikayetler:
– Halsizlik ve yorgunluk (en sık görülen semptomdur)
– İştahsızlık
– Efor dispnesi (Eforla nefes darlığı olması)
– Baş ağrısı
– Çarpıntı
– Senkop (bayılma)
– Kulak çınlaması
– Uyku bozukluğu
– Saç dökülmesi
– Konsantrasyon bozukluğu
– Baş dönmesi
– Anjina pektoris (Göğüs ağrısı)

Anemilerde başlıca bulgular:
– Deri ve mukozada solukluk (en sık bulgu)
– Taşikardi (Nabzın hızlanması)
– Ejeksiyon üfürümü, hiperkinetik kalp yetmezliği
– Dil atrofisi (B12, folat ve demir eksikliğinde)
– Nöropati, ataksi (B12 eksikliğinde)
– Sarılık ve splenomegali (dalak büyüklüğü) (hemolitik anemilerde)

Annedeki aneminin gebelik üzerine etkileri nelerdir?
– Düşük doğum ağırlığı
– Preterm eylem (erken doğum)
– IUGR
– Operatif doğum
– Fetal ölüm
– Uzamış doğum riski gibi etkileri olabilir.

HAMİLELİKTE TROMBOEMBOLİ

HAMİLELİKTE (GEBELİKTE) DAMAR TIKANIKLIĞI
HAMİLELİKTE TROMBOEMBOLİ
Tromboemboli: Tromboz ve emboli kelimelerinin birleşmesinden meydana gelmiştir. Tromboz pıhtılaşma anlamına gelir. Emboli pıhtının damardan koparak akciğer, beyin gibi organlara giderek oradaki damarları tıkaması anlamına gelir, halk arasında pıhtı atması denilen durumdur. Bu iki olaya birden tromboemboli denir.

Hamilelilkte kan damarlarında tıkanma en sık bacaklardaki toplar damarlarda meydana gelir. Yüzeyel olmayan ve derinde bulunan toplar damarlarda meydana gelen pıhtılaşmaya derin ven trombozu (DVT) denir. Bu toplar damarlardan kopan pıhtının akciğer, beyin gibi organlara giderek damar tıkanıklığına enden olmasına venöz tromboemboli denir. (Venöz = ven = toplar damar) Hamilelik döneminde hiçbir hastalığı olmayan gebede bile pıhtılaşma faktörlerindeki değişiklikler, hareketsizlik ve rahmin damarlara bası yaparak kan akımını yavaşlatması gibi nedenlerle damar tıkanıklığına meyil artmıştır.

Venöz tromboemboli:
Yaklaşık bin hamile kadından  birisinde görülür. Bu oran 35 yaş üzerindeki hamilelerde yaklaşık iki kat artar. Hamilelerde aynı yaştaki hamile olmayan kadınlara göre 10 daha sık görülen bir hastalıktır. Venöz tromboemboi saptanan gebelerin yaklaşık %40’ında kalıtsal trombofili denilen hastalıklar (kalıtsal pıhtılaşma bozuklukları) görülür. Venöz tromboemboli önemli anne ölüm nedenlerinden birisidir.

Hamilelikte ve emzirme (lohusalık) döneminde damar tıkanıklığı nedenleri, risk faktörleri:
– Kalıtsal trombofililer: Pıhtılaşmaya eğilim yaratan doğuştan kalıtımsal hastalıklar. Bu hastalıklar hakkında detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
– Obezite
– Diabet
– Hareketsizlik
– Travma, kaza vb.
– Daha önce damar tıkanıklığı geçirmiş olmak
– İnflamatuar barsak hastalıkları
– Sepsis ve ciddi enfeksiyonlar
– Antifosfolipid antikor sendormu: Detaylı bilgiye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
– Polisitemia vera
– Orak hücreli anemi
– Çok uzun süre hareket etmeden yolculuk yapmak

Hangi gebelerde damar tıkanıklığı ve tromboembolik olaylar daha sık görülür?
– 35 yaşından büyük olanlarda
– Çok doğum yapanlarda (multipar)
– Uzamış doğum eylemi varlığında
– Sezaryen ile gerçekleşen doğumlarda
– Preeklampsi
– Hiperemezis gravidarum
– Puerperal enfeksiyon